مىنگارد « القسم السابع فى تفسير الاسماء و الاوزان و المكائيل التى للعقاقير و تسمية الاعضاء و الادواء باليونانيه و . . . الخ » « 1 » . خواصّ الاشياء رازى در ميان آثار محمد زكرياى رازى ، از كتابى با عنوان « كتاب الخواصّ » نام برده‌اند . ابن ابى اصيبعه از اين كتاب به عنوان « در خواصّ اشياء » ياد كرده است « 2 » . اين كتاب مورد استفادهء دانشمندان اسلامى قرار گرفته است . چنان كه بيرونى از كتاب خواص رازى نقل مىكند كه در مصر كنيسه‌اى است كه در آن دو مرده بر تختى هستند كه پيوسته از زير آن زيت بيرون مىآيد « 3 » ؛ و مقدّسى به نقل از رازى در كتاب خواص از كوهى در سرزمين ترك نام مىبرد كه وقتى مردم بدان مىرسند ، ناچارند سمّ ستوران خود را با نمد و پشم ببندند و گرنه از سمّ آنان گردى برمىخيزد كه موجب ريزش باران مىشود « 4 » . محمّد بن سرخ نيشابورى ، دانشمند اسماعيلى در فصلى كه تحت عنوان « اندر معنى خاصيت‌ها » آورده ، دربارهء « كتاب الخواص » رازى چنين گفته است : « بدان كه محمّد بن زكرياء الرّازى كتابى تصنيف كرده است اندر خاصّيت چيزها و بسيار سخن اندرو بياورده است از قوى و ضعيف و فربهى و لاغر » « 5 » . در كتاب مؤلفات و مصنفات رازى ، در ذيل عنوان « طب الملوكى » و ضمن معرفى اين كتاب آمده است : « اين كتاب را رازى براى على بن وهسودان ، حاكم طبرستان تأليف نموده و آن معالجهء بيمارىها با غذاست ، بدون آن كه بيمار را كراهت فزايد . محمد زكريا آن را به نام « كتاب الخواص » موسوم ساخته و چنان كه از اسم آن برمىآيد ، اين كتاب را براى پادشاهان و فرمانروايان تأليف نموده در حقيقت پزشك‌نامهء شاهانه است . در ابتداى آن از بسيارى از مؤلفات خود مانند كتاب « حاوى » كه به اسم الجامع الكبير ناميده و كتاب « تقسيم و تشجير » و كتاب « منصورى » و كتاب « من لا يحضره الطبيب » و كتاب « ادوية الموجودة بكل مكان » نامبرده است » « 6 » . چنان كه از قراين برمىآيد ، كتاب الخواصّ مذكور ، تأليف خود رازى است و ترجمه از زبان يونانى نيست . امّا آقاى دكتر محمود نجم‌آبادى در تكملهء كتاب مؤلّفات و مصنّفات رازى ، از كتابى ديگر به نام « خواص الاشياء » نام مىبرد و مىنويسد : « اين كتاب در حقيقت بايد ضمن كتب طبى يا طبيعى رازى بيايد . بركلمان تحت عنوان :

--> ( 1 ) . نقل از : مؤلفات و مصنّفات ابو بكر محمد بن زكرياى رازى ، با تصحيحات و حواشى دكتر محمود نجم‌آبادى ، تهران ، دانشگاه تهران ، 1371 ، مقدّمه ، صص 5 - 1 . ( 2 ) . عيون الانباء ، ص 423 . ( 3 ) . الجماهر فى معرفة الجواهر ، ص 72 . ( 4 ) . البدء و التاريخ ، ج 4 ، ص 94 ؛ نقل از فهرست كتابهاى رازى ، ص 155 . ( 5 ) . شرح قصيدهء خواجه ابو الهيثم جرجانى ، ص 50 ؛ نقل از : فهرست كتابهاى رازى ، ص 155 . ( 6 ) . مؤلّفات و مصنّفات رازى ، ص 64 ؛ نيز ، ر ك : همان ، ص 190 .